Cursussen en opleidingen dragen bij aan jouw professionele ontwikkeling en kwaliteit van patiëntenzorg. Als je vooraf afspreekt welke kosten je werkgever wel en niet vergoed, voorkomt dit dat je achteraf niet voor onaangename verrassingen komt te staan.

Vanaf augustus 2022 gelden nieuwe regels voor studie en studieovereenkomsten.

Studieafspraken in je arbeidsovereenkomst

Een cursus of opleiding draagt bij een jouw kwaliteiten als fysiotherapeut. In je arbeidsovereenkomst staan vaak afspraken over de kosten en tijd die je kwijt bent aan een opleiding. Je leest daarin of je werkgever de kosten geheel of gedeeltelijk vergoedt. Ook staat er in je arbeidsovereenkomst of je de scholing mag volgen onder werktijd.

Volgens de wet die in augustus 2022 is ingegaan, moet je werkgever scholing die verplicht is volgens de wet of de cao volledig vergoeden in tijd en in kosten. Zolang er nog geen cao is, blijkt het lastig om te bepalen wat precies onder verplichte scholing valt. Dat kom omdat er in de wet ook een uitzondering staat op bepaalde beroepen, waaronder fysiotherapeuten. Scholing die je moet volgen voor het behoud, verkrijgen of vernieuwen van je beroepskwalificatie hoeft je werkgever niet te vergoeden volgens de wet. Tenzij deze dus weer verplicht is volgens een cao. Die is er nu nog niet voor fysiotherapeuten in de eerstelijn.

Het is goed om hier met je werkgever het gesprek over aan te gaan. Als je werkgever jou verplicht om bepaalde scholing te volgen, kun je op basis van deze wet vragen of hij de kosten én de scholingstijd volledig vergoedt.

Wat staat er in een studiekostenovereenkomst?

In een studiekostenovereenkomst staat vermeld om welke cursus, opleiding of studie het gaat. Ook hoort erin te staan wat de kosten zijn van de opleiding, wanneer de opleiding start en hoe lang het traject duurt. Ook staan er regels in wanneer en in welke situaties je studiekosten moet terugbetalen.

Kijk goed na of erin staat vermeld welke kosten je werkgever wel en niet vergoedt en maak hierover afspraken. Denk hierbij bijvoorbeeld aan boekengeld, reiskosten naar de opleiding en examengeld. Ook is het verstandig afspraken te maken over wat wel en wat niet onder werktijd valt. Moet je bijvoorbeeld een vrije dag opnemen op de cursusdagen en/of examen-dag(en)? Zorg dus dat alles duidelijk op papier staat. Bedenkt ook dat je over de inhoud van de studiekostenovereenkomst kunt onderhandelen.

Rechtelijke uitspraken over terugbetalen studiekosten

In de wet staat niet vastgelegd dat jij studiekosten moet terugbetalen aan je werkgever. Dit kun je wel met je werkgever afspreken. Dit kan in een aparte studieovereenkomst of in je arbeidsovereenkomst. Als er niets is vastgelegd, hoef je ook geen studiekosten terug te betalen. Een zogeheten terugbetalingsregeling mag alleen als het gaat om niet-verplichte scholing. Ook hier geldt weer de uitzondering voor bepaalde beroepen, zoals fysiotherapeut. Als je dus een scholing volgt voor het behoud of vernieuwen van je beroepskwalificatie, mag je werkgever wel een terugbetalingsregeling met je afspreken.

Er zijn een aantal rechtszaken geweest over het terugbetalen van studiekosten. Hieruit volgt dat onder bepaalde voorwaarden een verplichting van terugbetaling van studiekosten mogelijk is. Als in je overeenkomt staat dat je studiekosten moet terugbetalen bij beëindiging van het dienstverband, moet dit tijdens of direct na de afloop van de studieperiode zijn overeengekomen. Let er ook op dat erin staat dat je alleen je studiekosten moet terugbetalen als je zelf ontslag neemt, dus niet bij het sluiten van een vaststellingsovereenkomst of als je wordt ontslagen.

Daarnaast moet er een tijdsduur zijn afgesproken waarin bovenstaande afspraak na het einde van de opleiding geldt. Deze afspraak mag dus niet oneindig geldig zijn. Wat een redelijke termijn is, hangt af van de opleiding en de hoogte van de kosten. Denk hier zelf dus ook goed over na. Meestal staat in een studiekostenovereenkomst een termijn van twee of drie jaar.

Naarmate de tijd verstrijkt na het einde van de opleiding, moet er in de studiekostenovereenkomst staan dat je een kleiner deel van de kosten moet terugbetalen. Dit is een glijdende schaal. Is de helft van de tijd verstreken, dan betaal je maximaal de helft van de opleidingskosten terug. Een voorbeeld van een glijdende schaal is dat je elke maand van drie jaar 1/36^e minder van de studiekosten terug hoeft te betalen als je ontslag neemt. Een ander voorbeeld is dat je het eerste jaar 75%, het tweede jaar 50% en het derde jaar 25% moet terugbetalen.

Studiekostenbeding in je arbeidsovereenkomst?

In je arbeidsovereenkomst kunnen ook afspraken staan over scholing en opleiding. Deze mogen niet in strijd zijn met wet- en regelgeving. Advies is om jaarlijks met de werkgever een scholingsbudget af te spreken. Ook is het verstandig afspraken vast te leggen over vergoeding van studiemateriaal, reiskosten en scholingstijd. Als de scholing noodzakelijk is voor het uitoefenen van je functie, moet de werkgever de scholingskosten én -tijd vergoeden.

Als er een terugbetalingsregeling in je arbeidsovereenkomst staat, heb je hier in principe voor getekend en gelden dus de afspraken die hierin staan. Wel moeten die dan ook voldoen aan de eerder gestelde voorwaarden zoals in de rechtspraak is vastgelegd. Het kan natuurlijk zijn dat je daarnaast, bijvoorbeeld voor een masteropleiding, een aparte studieovereenkomst hebt.

Nieuwe wetgeving per 1 augustus 2022

Op 1 augustus 2022 is er nieuw Europese wetgeving ingegaan. Belangrijke wijziging is dat een studiekostenovereenkomst of studiekostenbeding niet langer geldt voor scholing die op grond van de wet of cao verplicht is. Het gaat bij verplichte opleidingen meestal om opleidingen op het gebied van veiligheid en arbeidsvoorwaarden (bijvoorbeeld het bijhouden van vakbekwaamheid).

Beroepsopleidingen of opleidingen die werknemers moeten volgen voor het verkrijgen, behouden of vernieuwen van een beroepskwalificatie worden hier niet onder geschaard, tenzij de werkgever deze op grond van de wet of een cao verplicht moet aanbieden.

Het wetsvoorstel regelt verder dat een studiekostenbeding nietig is, als dit betrekking heeft op een verplichte scholing waarvan de werknemer de kosten aan de werkgever moet terugbetalen als hij binnen een bepaalde periode na de scholing ontslag neemt. Dit betekent dat je dan dus niet kan worden verplicht de kosten of een deel ervan te vergoeden. Let op: dit geldt ook voor studiekostenbedingen die al zijn afgesproken, voor invoering van de wet per 1 augustus 2022.
Samengevat, alleen voor niet-verplichte opleidingen kunnen nog studiekostenbedingen worden afgesproken.

Raadpleeg een jurist voordat je een studieovereenkomst tekent

Het is verstandig om juridisch advies in te winnen voordat je een studiebeding of studieovereenkomst tekent. Die kijkt na of de afspraken die erin staan overeenkomen met de regels en de jurisprudentie. Als lid van Fysiovakbond FDV kun je gratis gebruikmaken van juridische ondersteuning bij FBZ Rechtshulp. Je kunt hiervoor een bericht sturen aan rechtshulp@fbz.nl.